سيف بن محمد سيفى هروى
48
پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى )
چون نظر ملك شمس الدين بر اباجى افتاد و آن انبساط و جسارت او را بديد ، گفت : آن كودك بىادب را پيش من آريد . چون اباجى را پيش او حاضر گردانيدند ، بانگ بر وى زد و گفت : اى پسرك ، تو چه كسى ؟ [ 194 ] گفت : پسر قنقوردارى نويينم كه امير اين سرحد است و مرا اباجى خوانند . آقا و اينى به شكار برنشستهاند « 1 » . دوروز شد كه از ايشان جدا ماندهام و راه غلط كرده . چون اين كلها و خيمهها را بديدم ، گمان بردم كه لشكر افغان است ملك بفرمود تا اباجى را فرو كشيدند و هژده چوب به رسم مغول بزدند . چون اباجى پيش پدر آمد به هاىهاى بگريست و گفت : ملك شمس الدين كرت ، مرا در ميان چندين هزار تاژيك برهنه چوب زد . قنقورداى مردى خردمند و پيشبين بود و گفت : ملك شمس الدين كرت « 2 » تو را به راه ، ادب كرده است . روز ديگر ده تن از مقرّبان را با يك سر اسب تازى و ده سر گوسفند و چند طلمه قمير « 3 » پيش [ 195 ] ملك شمس الدين فرستاد و گفت ، كه ملك را بگوييد ، كه چون به سمع من رسيد كه به سبب ترك ادبى ، پسر مرا ملك اسلام بزده است ، بغايت خوشدل شدم ، چه از خداوندان و دوستان همين شيوه سزد . ملك ايشان را بنواخت و از براى قنقورداى تنسوقات گرانمايه فرستاد . بعد از آن به ده روز ، پيش هلقتو نويين رفت . هلقتو نويين در باب او الطاف مبذول داشت و جاهورا تشريف خاص پوشانيد . نه روز متعاقب ، ملك را طوى كرد و هرروز اسبى به دو بخشيد و گفت : از اينجا تا آب سند ، بلك تا وسط هند ، هركه به خدمت تو نيايد و خراجگذارى قبول نكند به كنكاج و موافقت يكديگر در قلع و قتل او بكوشيم . 31 . فرستادن ملك شمس الدين جاهورا به افغانستان [ 196 ] چون شهور سنه خمسين و ستماية ( 650 ) درآمد . ملك شمس الدين - به اتفاق هلقتو نويين - جاهو و جمال الدين حسن علمدار و سپهدار اسد و جمال الدين حسن فيروز را با بيست تن از كماة و شجعان غور به افغانستان نامزد گردانيد و سواد يرليغ منكو خان و آلتمغاى امير ارغون آقا بفرستاد و مثال نوشت كه : ملوك عظام فخر الدولة والدين ملك شاهنشاه و ملك ميرانشاه و ملك بهرامشاه و ملك تاج الدين هرموزترى و حسام الدين جاول و پهلوان جلم و سندان و احمد تورى و مهتر كيورا و سيورا و رانا كنجر و اهالى افغانستان
--> ( 1 ) - آقا واينى كلمات مغولى است يعنى برادران بزرگتر و كوچكتر . ( 2 ) - نسخه : كرت ( 3 ) - در نسخه قهيز بوده و در چاپى به قمير تصحيح كردهاند .